Bir çocuğun market rafının önünde yere yatması, kardeşine vurması ya da yemek sırasında sürekli bağırması çoğu ebeveyni yorar. Üstelik ne kadar uyarılırsa uyarılsın davranış geri gelir. Bunun arkasında çoğu zaman çocuğun inatçılığı değil, davranışın işe yaradığını öğrenmiş olması vardır.
Daha fazlası için psikolog Ankara sayfasına göz atabilirsiniz.
Dikkat de bir ödüldür
Çocuklar için ebeveyn ilgisi en değerli kaynaklardandır. Olumlu davranış sırasında bu ilgi çoğu zaman gelmez, çünkü çocuk sessizce oyun oynarken ebeveyn işine döner. Olumsuz davranış ortaya çıkınca ise göz teması, ses tonu, açıklama ve tepki bir anda çocuğa yönelir. Kızgın bir tepki bile çocuk açısından ilgi anlamına gelebilir. Davranış ilgi getirdiği için güçlenir ve tekrar eder.
Tepkiniz davranışı nasıl besler
Tekrarı sürdüren en yaygın örüntü tutarsızlıktır. Çocuk bağırınca bir gün görmezden gelinip ertesi gün isteği yerine getiriliyorsa, davranış ara ara ödüllendirilmiş olur. Bu tür aralıklı pekiştirme, davranışın bırakılmasını zorlaştırır. Uzun nasihatler, tekrar eden sorular ve pazarlıklar da farkında olmadan ilgiyi uzatır. Çocuk “Neden böyle yapıyorsun?” sorusuna çoğu zaman cevap veremez, ama sohbetin kendisi onun için karşılıklı temas demektir.
Neyi değiştirebilirsiniz
İlk adım, istenen davranışı fark edip hemen karşılık vermektir. Çocuk sakin biçimde istediğinde, sırasını beklediğinde ya da tek başına oyalandığında kısa ve net bir geri bildirim verin: “Beklediğin için teşekkür ederim, şimdi seni dinliyorum.” İkinci adım, zararsız olumsuz davranışlarda sakin kalıp ilgiyi geçici olarak çekmektir. Bu, çocuğu yok saymak değildir; davranış bittiği anda ilgiyi geri vermek gerekir. Güvenlik tehdidi olan davranışlarda ise sakin ve kısa bir sınır koyun, nedenini sonra konuşun. Üçüncü adım, günün belirli bir bölümünde çocuğa koşulsuz ve telefonsuz özel zaman ayırmaktır. On beş dakika bile ilgi ihtiyacını doldurduğu için çocuğun ilgi arayışını azaltabilir.
Uygun bir başlangıç için Ankara Psikolog hakkında okuyabilirsiniz.
Ne zaman destek alınmalı
Başta davranışlar bir süre artabilir, çünkü çocuk eski yöntemin hâlâ işe yarayıp yaramadığını dener. Bu dönemde tutarlı kalmak önemlidir. Davranışlar haftalarca sürüyor, okul ve arkadaş ilişkilerini bozuyor ya da çocuk belirgin biçimde mutsuz görünüyorsa bir çocuk psikoloğuna danışmak yararlı olur. Uzman, davranışın arkasındaki duygusal veya gelişimsel nedenleri değerlendirebilir.
Özetle, çocuğun davranışı çoğu zaman bir ilgi talebidir. İlgiyi olumlu davranışa kaydırmak ve tepkilerde tutarlı olmak, değişimin en güçlü başlangıcıdır.
Benzer bir konu için: Psikolojik Görüşmede Mahremiyetin Sınırları